Het eerste dat opvalt aan de Palladium P-39F van Klipsch, is het bijzonder fraaie design. Het tweede dat opvalt, is de toegepaste hoorntechniek. Als je dichterbij komt, springt het vijfcijferige prijskaartje in het oog. Wanneer de luidspreker wordt ingeschakeld, lijkt dat kaartje echter opeens zo gek niet meer.
DIK 60 JAAR
Klipsch is een Amerikaanse luidsprekerbouwer die sinds een dikke zestig jaar aan de weg timmert. Het bedrijf staat vooral bekend om zijn fraai klinkende hoornluidsprekers, zoals de beroemde Klipschorn uit 1946 die nog altijd in het assortiment zit. Ook vandaag de dag gebruikt de fabrikant in bijna al zijn producten hoornluidsprekers, terwijl zowat alle andere fabrikanten - behalve JBL en Avantgarde Acoustic - deze ‘ouderwetse' techniek al lang hebben afgezworen. Toch is Klipsch, dat zich ook eigenaar mag noemen van Mirage, Energy en Jamo, bepaald geen achterhaald merk.
PANNEN VAN HET DAK
Oké, hoornluidsprekertechnologie is inderdaad niet nieuw. Wie wel eens een afbeelding van een ouderwetse grammofoon heeft gezien met zo'n grote toeter erop, weet waarop wij doelen: die toeter is namelijk een hoornluidspreker. Vandaag de dag wordt dit type luidspreker nog veelvuldig gebruikt bij live concerten en in bioscopen. De kans dat in een moderne bioscoop geen hoorns gebruikt geworden, is zelfs nagenoeg nihil. Het voordeel van hoorns is dat ze bijzonder efficiënt omspringen met de watts die ze van de versterker krijgen aangeleverd. Daardoor kunnen ze de pannen van het dak spelen, zelfs als ze zijn gekoppeld aan een kleine versterker met een minimaal vermogen. Een ander voordeel van hoorns is dat de dynamische speaker (die diep in de hoorn zit verborgen) niet al teveel hoeft te bewegen, zodat er haast geen vervorming optreedt. Tegenstanders van de technologie claimen dat hoorns het geluid kleuren en dat ze erg richtinggevoelig zijn. Dat laatste betekent dat de klankkleur verandert wanneer je de luisterpositie ten opzichte van de luidsprekers wijzigt. Tot zover de theorie. Eens kijken hoe het in de praktijk werkt.
LUXEJACHT EN ZAKENJET
Het design van de Palladium P-39F kwam tot stand in samenwerking met BMW Designworks. Dat is een ontwerpbureau met een indrukwekkende portfolio, dat uiteraard een aantal BMW's omvat - waaronder de X5 en de Z4 - maar ook ander snoepgoed, zoals de Rolls Royce Phantom en een stuk of wat luxejachten en zakenjets. De houten kast met zebramotief van de Palladium is verkrijgbaar in drie versies: espresso, merlot en natuur. Compact kan je hem niet noemen, maar ja, een luidspreker waarvoor je zestienduizend euro hebt neergelegd, wil je ook wel zien. Bovendien ogen de Klipsch' ondanks hun forse afmetingen mooi geproportioneerd en elegant. Vooral de taps toelopende achterzijde, die eindigt op een punt en is afgezet met een fraai, metalen profiel, is een lust voor het oog. Het doet ons denken aan de styling van de Italiaanse Riga motorjachten. Ook de drie knap ontworpen basreflexpijpen, die snelheid en dynamiek suggereren en associaties oproepen met de luchtinlaten van een exotische sportwagen, kunnen onze goedkeuring wegdragen.
SYMFONIEORKEST
De Palladium P-39F is een 75 kilogram zware drieweg luidspreker met vijf drivers. Het gaat om drie identieke Kevlar woofers met een diameter van 23 cm per stuk en om twee zogenaamde Tractrix hoorns. De grootste daarvan heeft een aluminium driver en neemt het middengebied voor zijn rekening, terwijl de kleinere over een titanium driver beschikt en de hoge tonen weergeeft. Alles bij elkaar is dat goed voor een frequentiebereik van 39 Hz tot 24 kHz binnen 3 dB. De belastbaarheid bedraagt een stevige 400 watt continu en dat bij een gevoeligheid van 99 dB. Vrij vertaald: de Palladiums kunnen vreselijk hard. Een volwassen symfonieorkest één op één weergeven moet tot de mogelijkheden moeten behoren.
BIJNA GRIEZELIG
Als je een hoogstaande luidspreker als de Palladium P39F wil beluisteren zoals het hoort, kan je niet zonder een degelijke versterker. Wij kozen voor de Nagra PL-L buizenversterker met een koppel Musical Fidelity S750K Supercharger monoblokken. Een Dugood cd-speler deed dienst als geluidsbron. De Palladiums stellen je in staat zeer diep in een opname te luisteren. Dat gebeurt niet op de analyserende, steriele wijze die we wel eens bij andere high-end luidsprekers ervaren, maar juist op een hoogst muzikale, prettige manier. Wel worden ook de kleinste details nauwgezet weergegeven, wat betekent dat minder goede opnames genadeloos door de mand vallen. Stemmen klinken extreem realistisch op de P39F, het is bijna griezelig. Het laag is vol en krachtig, maar niet overdreven zwaar aangezet. Het hoog is een tikje aan de warme, terughoudende kant, maar dat belet niet dat het sprankelt en spettert als de opname daarom vraagt. Van ongewenste kleuring van het geluid door de speakers is geen enkele sprake.
SCHAAMROOD
Op één punt lijken de tegenstanders van hoorntechnologie gelijk te hebben: zowel de verticale als de horizontale spreiding van de hoorns is beperkt. Dat betekent dat de hoogte waarop je als luisteraar zit ten opzichte van de luidsprekers, een sterke invloed uitoefent op wat je te horen krijgt. Ook een half metertje naar links of naar rechts schuiven tijdens het luisteren maakt een wereld van verschil. Als je overweegt deze luidsprekers te kopen, moet je daar zeker rekening mee houden. Opstellen van de luidsprekers is geen sinecure, en een werkje waarvoor je maar beter de hulp van je dealer kunt inroepen. Overigens klinken de Palladiums naar onze mening het beste als ze ietwat richting luisterpositie zijn gedraaid. Staan ze eenmaal goed opgesteld, dan zijn de P39F's in staat tot een fabelachtig mooie geluidsweergave. Ze zijn zelfs zodanig goed dat ze ook veel duurdere luidsprekers - we hebben het dan over exoten met prijskaartjes van 70.000 euro en erger - het schaamrood op de kaken doen krijgen. Wij hebben in deze prijsklasse niet eerder een luidspreker gehoord die zo goed klinkt.
CONCLUSIE
De prijs/kwaliteitverhouding van de Klipsch Palladium P-39F is bijzonder goed. Niet dat het een goedkope luidspreker is, bepaald niet zelfs, maar voor al dat geld krijg je een absolute topklasse speaker. Er bestaan wel betere luidsprekers dan deze Palladiums, maar die kosten dan minstens vier keer zoveel. We kunnen de P-39F warm aanbevelen aan eenieder die 16.000 euro kan missen. Wie niet zoveel geld op zijn spaarrekening heeft staan, hoeft de hoop nog niet te laten varen: in de nabije toekomst wordt de Palladium-familie uitgebreid met modellen die tussen de 3.300 en 10.000 euro per paar gaan kosten.
